Tỉnh Kon Tum có 7 dân tộc thiểu số tại chỗ là Xơ Đăng, Bahnar, J’Rai, Gié - Triêng, H’Rê, B’Râu và Rơ Măm, với 09 nghề truyền thống là dệt thổ cẩm, đan lát, làm rượu cần, chế tác nhạc cụ âm nhạc truyền thống, rèn, gốm, tạc tượng, đẽo thuyền độc mộc và làm nỏ.
Thực tế cho thấy, đa số nghệ nhân, người biết làm nghề truyền thống tuổi đã cao, người có tay nghề giỏi ngày càng ít, việc truyền nghề cho thế hệ kế cận hạn chế nên nguy cơ mai một nghề truyền thống rất cao. Vì vậy, tỉnh Kon Tum đang chú trọng công tác bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, từ Nghị quyết số 08-NQ/TU về “Bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống của các dân tộc thiểu số tại chỗ đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” của Tỉnh ủy Kon Tum đến các chương trình hành động cụ thể của các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh.
Tháng 2/2022, tại Hội nghị lần thứ sáu, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa 16, Tỉnh ủy Kon Tum xác định có nhiều nguyên nhân dẫn đến nguy cơ các nghề truyền thống bị mai một. Bên cạnh yếu tố con người, việc tiêu thụ sản phẩm nghề truyền thống gặp khó khăn; công tác quảng bá, xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm nghề truyền thống tham gia vào hoạt động du lịch chưa hiệu quả. Việc đầu tư, phát triển nguồn nguyên, vật liệu phục vụ bảo tồn, phát triển nghề truyền thống chưa được quan tâm đúng mức khiến nghề truyền thống gặp nhiều khó khăn trong bảo tồn và phát triển.
Vì vậy, Tỉnh ủy Kon Tum ban hành Nghị quyết số 08 - NQ/TU về bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống của các dân tộc thiểu số tại chỗ đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Mục tiêu là bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống nhằm giữ gìn bền vững bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số tại chỗ, gắn với phát triển các loại hình du lịch, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Qua đó góp phần thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Ngay sau khi Tỉnh ủy Kon Tum ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TU, Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định phê duyệt Đề án “bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống của các dân tộc thiểu số tại chỗ đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” trên địa bàn tỉnh, giao Ban Dân tộc xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án.
Đến nay, các huyện, thành phố tổ chức mở 24 lớp truyền dạy nghề tại các thôn (làng), khu dân cư cho thế hệ kế cận, nhất là người trẻ tuổi, đối tượng nòng cốt trong các tổ liên kết, hợp tác xã, hộ gia đình tại thành phố Kon Tum và các huyện Đăk Glei, Đăk Hà, Sa Thầy, Tu Mơ Rông. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kon Tum tổ chức 10 lớp truyền dạy nghề dệt thủ công truyền thống trong cộng đồng các dân tộc Xơ Đăng, Gié – Triêng với 300 học viên tham gia. Nhờ nỗ lực của các cấp chính quyền, đoàn thể và chủ thể, cá nhân, nghệ nhân, đến cuối năm 2024, toàn tỉnh Kon Tum có 13.846 người biết làm nghề truyền thống, tăng 1.676 người so với thời điểm đầu năm 2022. Đây là những tín hiệu tích cực đầu tiên trong công tác bảo tồn và phát triển các nghề truyền thống, không để nghề truyền thống của các dân tộc thiểu số của tỉnh Kon Tum bị mai một.
Có thể thấy, sự vào cuộc quyết liệt của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và các sở, ban ngành, địa phương tạo ra tín hiệu tích cực trong bảo tồn và phát triển nghề truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số tại tỉnh Kon Tum. Tuy nhiên, hiện thực hóa mục tiêu đưa các nghề truyền thống trở thành nghề “mưu sinh”, cần thiết phải có những chính sách để có được thị trường tiêu thụ ổn định đối với các sản phẩm thủ công. Đó sẽ là “bài toán” ngành chức năng nghiên cứu, tìm ra câu trả lời trong những năm tới để văn hóa của các dân tộc thiểu số tỉnh Kon Tum không bị mai một theo thời gian.