Công tác đánh giá cán bộ đã được Đảng, Nhà nước quan tâm, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp đủ năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược. Tuy nhiên, đây vẫn là khâu yếu nhất trong các khâu của công tác tổ chức - cán bộ. Một số trường hợp đánh giá, bố trí cán bộ chưa thật sự dân chủ, toàn diện, công tâm, khách quan. Do đó, để nâng cao hiệu quả trong công tác đánh giá, bổ nhiệm cán bộ, việc vận dụng nguyên tắc khách quan và quan điểm toàn diện theo tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng.
Nguyên tắc khách quan xuất phát từ quan điểm duy vật triệt để của triết học Mác - Lê-nin về thế giới. Đây là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong nhận thức và hoạt động thực tiễn. Nguyên tắc khách quan yêu cầu con người trong nhận thức và hoạt động thực tiễn cần phản ánh trung thực sự vật với tất cả những bản chất vốn có của nó, tôn trọng những quy luật khách quan của hiện thực. Nguyên tắc khách quan cũng đòi hỏi con người không được lấy ý chí áp đặt cho thực tế; không được lấy ý muốn chủ quan, nguyện vọng, tình cảm cá nhân bất chấp điều kiện thực tế làm xuất phát điểm cho chiến lược và sách lược cách mạng; không rơi vào chủ quan duy ý chí. Nếu thực hiện không đúng hoặc đi ngược lại những yêu cầu này, sẽ rơi vào sai lầm khác nhau, mà điển hình là chủ nghĩa chủ quan duy ý chí trong nhận thức và hành động, gây ra những hậu quả to lớn cho dù hoạt động ở bất cứ lĩnh vực nào.
Kế thừa phương pháp biện chứng và nội dung cốt lõi của nguyên tắc khách quan trong chủ nghĩa Mác - Lê-nin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấm nhuần sâu sắc và vận dụng sáng tạo, mẫu mực nguyên tắc này vào đánh giá, sử dụng cán bộ, phù hợp với thực tiễn, yêu cầu của cách mạng Việt Nam. Tuy không trực tiếp bàn luận một cách riêng rẽ về nguyên tắc này, nhưng những lời nói, cách diễn đạt của Bác đều toát lên tinh thần của nó dưới hình thức rất gần gũi, dễ hiểu, giản dị, song không hề giản đơn hoặc trừu tượng, cao siêu. Người yêu cầu cơ quan làm công tác tổ chức - cán bộ phải sâu sát, tham mưu chính xác cho cấp ủy và lãnh đạo các cấp để có cái nhìn khách quan, toàn diện, bao quát, tổng thể về quá trình rèn luyện, phấn đấu của từng cán bộ. Quán triệt nguyên tắc khách quan luôn được Người coi là yêu cầu quan trọng hàng đầu, cần thấm nhuần, triệt để vận dụng trong công tác cán bộ, nhất là trong đánh giá và sử dụng, cất nhắc, đề bạt cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.
Đặc biệt, không chỉ thường xuyên nhấn mạnh tới yêu cầu, tầm quan trọng của nguyên tắc khách quan, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ rõ những hệ lụy, các “căn bệnh” phái sinh khi không tuân thủ, cố tình vi phạm nguyên tắc này trong đánh giá, sử dụng cán bộ. Theo Người, mục đích của đánh giá đúng cán bộ không chỉ phát hiện cái hay của họ để khuyến khích tiếp tục phát huy, mà còn nhằm nhận thấy cái dở để góp ý, tìm cách giúp đỡ họ sửa chữa, khắc phục. Vì vậy, Người chỉ ra thói xấu trong công tác cán bộ, như ham dùng những kẻ khéo nịnh hót mà ghét những người chính trực. Đó là những là kẻ cơ hội, nếu không tỉnh táo đề phòng thì những kẻ này sẽ tìm cách “chui” vào nắm giữ những chức vụ trong Đảng, chính quyền và các đoàn thể, gây tác hại rất lớn. Về vấn đề này, Người từng phê phán gay gắt, công khai trước hội nghị: “Có những đồng chí còn giữ thói “một người làm quan cả họ được nhờ”, đem bà con, bạn hữu đặt vào chức này việc kia, làm được hay không, mặc kệ. Hỏng việc đoàn thể chịu, cốt cho bà con, bạn hữu có địa vị là được”. Người phê phán những cán bộ lãnh đạo ham dùng những người hợp với mình và không dùng những người không hợp với mình, bất kể người đó có năng lực ra sao. Tức là không khách quan trong dùng người và đây cũng chính là mầm mống dẫn đến tình trạng bè phái, phe nhóm, chia rẽ gây mất đoàn kết trong nội bộ Đảng và chính quyền. Nếu biết mà vẫn cố tình làm như vậy, thì “kết quả những người kia đã làm bậy, mình cũng cứ bao dung, che chở, bảo hộ, khiến cho chúng ngày càng hư hỏng”, không “cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái”. Theo Bác, như thế “cố nhiên là hỏng cả công việc của Đảng, hỏng cả danh giá của người lãnh đạo”.
Nếu vi phạm nguyên tắc khách quan trong đánh giá, sử dụng cán bộ, sẽ gây ra hệ lụy tiêu cực, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và làm giảm sút ý chí phấn đấu của những cán bộ có tài năng. Chính vì vậy, sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nếu vì lòng yêu ghét, vì thân thích, vì nể nang, nhất định không ai phục, mà gây nên mối lôi thôi trong Đảng. Như thế là có tội với Đảng, có tội với đồng bào”.
Việc đánh giá cán bộ là nhiệm vụ quan trọng, trực tiếp, thường xuyên và là trách nhiệm chính trị của cấp ủy và của người đứng đầu cấp ủy các cấp. Tuy nhiên, có thể thấy rằng, nguyên nhân của “khâu yếu nhất” nhiều khi và chủ yếu bắt nguồn từ chủ thể đánh giá cán bộ. Như nhận xét của Bác, nếu chủ thể đánh giá không tuân thủ nguyên tắc khách quan trong đánh giá cán bộ, mà chỉ qua lăng kính chủ quan của người có thẩm quyền đánh giá thì tất yếu sẽ dẫn tới sai sót, thậm chí là gây ra hệ lụy khôn lường. Tuy nhiên, chủ thể đánh giá muốn đánh giá đúng, khách quan, “muốn biết đúng sự phải trái ở người ta, thì trước phải biết đúng sự phải trái của mình. Nếu không biết sự phải trái ở mình, thì chắc không thể nhận rõ người cán bộ tốt hay xấu”.
Vì vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, xem xét, đánh giá cán bộ phải linh hoạt, không được bảo thủ, định kiến vì bản thân cán bộ cũng thay đổi suy nghĩ, cách làm việc do nhiều mối quan hệ tác động cả chủ quan lẫn khách quan, cùng chiều hoặc ngược chiều. Người lấy ví dụ, “có người khi trước theo cách mạng mà nay lại phản cách mạng. Có người khi trước không cách mạng mà nay lại tham gia cách mạng. Thậm chí có người nay đang theo cách mạng, nhưng sau này có thể phản cách mạng.
Một người cán bộ khi trước có sai lầm, không phải vì thế mà sai lầm mãi. Cũng có cán bộ đến nay chưa bị sai lầm, nhưng chắc gì sau này không phạm sai lầm? Quá khứ, hiện tại và tương lai của mọi người không phải luôn giống nhau”. Như vậy, yêu cầu đặt ra là cần phải tuân thủ quan điểm khách quan, nhưng tuyệt đối không được cứng nhắc, máy móc mà phải mềm dẻo, biện chứng thì mới đánh giá, sử dụng đúng cán bộ.